Azərbaycanda Biznes Qurmaq: Ən Böyük 5 Əfsanə və Faktlar (2024)

Əfsanə #1: “Şirkət açmaq həddindən artıq mürəkkəb, uzun çəkən və bahalı bir prosesdir.”

Bu, bəlkə də, ən geniş yayılmış mifdir. Bir çox insan şirkət qeydiyyatını saatlarla növbələrdə gözləmək, onlarla fərqli qapını döymək və ciddi xərclər tələb edən bir proses kimi təsəvvür edir. Lakin rəqəmsal transformasiya bu reallığı tamamilə dəyişib.

Fakt: Elektron qeydiyyat prosesi tamamilə PULSUZ və sürətlidir.

Müasir texnologiyalar sayəsində Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) təsis etmək heç vaxt bu qədər asan olmayıb. Proses tamamilə onlayn və heç bir dövlət rüsumu ödəmədən həyata keçirilə bilər. Bunun üçün sizə yalnız iki şey lazımdır:

1. İnternetə çıxış: Proses Dövlət Vergi Xidmətinin rəsmi portalı olan e-taxes.gov.az vasitəsilə aparılır.
2. "Asan İmza" mobil elektron imza: Bu, sizin şəxsiyyətinizi təsdiq edən və sənədləri onlayn imzalamağa imkan verən rəqəmsal vasitədir.

Proses addım-addım belədir:

Adətən, 1-2 iş günü ərzində (bəzən hətta bir neçə saata) qeydiyyatınız təsdiqlənir və sizə elektron şəhadətnamə-dublikat, nizamnamə və reyestrdən çıxarış göndərilir. Bütün bunlar tamamilə pulsuzdur.

Fakt: "Bir Pəncərə" prinsipi sənəd dövriyyəsini minimuma endirir.

Əvvəllər şirkət qeydiyyatı üçün bir neçə fərqli dövlət qurumuna (Vergilər Nazirliyi, Statistika Komitəsi və s.) müraciət etmək lazım idi. Lakin Azərbaycanda tətbiq edilən "bir pəncərə" prinsipi sayəsində Dövlət Vergi Xidməti vahid qeydiyyat orqanı kimi çıxış edir. Bu o deməkdir ki, siz yalnız bir quruma müraciət edirsiniz və bütün proseslər (vergi, statistika, sosial sığorta qeydiyyatı) avtomatik olaraq həyata keçirilir. Bu, sahibkarı əlavə vaxt itkisindən və bürokratiyadan azad edir.

Əfsanə #2: “Uğurlu biznesə başlamaq üçün mütləq böyük nizamnamə kapitalı olmalıdır.”

Bir çox yeni sahibkar düşünür ki, biznesə başlamaq üçün bank hesabında on minlərlə manat vəsait olmalıdır. Bu yanlış fikir bir çox perspektivli ideyanın reallaşmasına mane olur.

Fakt: Azərbaycanda MMC üçün minimum nizamnamə kapitalı tələbi yoxdur.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən, MMC-lər üçün minimum nizamnamə kapitalı məbləği müəyyən edilməyib. Bu o deməkdir ki, siz şirkətinizi hətta şərti olaraq 10 AZN nizamnamə kapitalı ilə təsis edə bilərsiniz. Nizamnamə kapitalı təsisçilərin şirkətin öhdəlikləri üzrə məsuliyyət həddini göstərir, lakin onun məbləği biznesin uğuruna birbaşa təsir etmir. Bu, xüsusilə kiçik vəsaitlə işə başlamaq istəyənlər üçün böyük bir üstünlükdür.

Fakt: Kiçik sərmayə ilə başlana biləcək onlarla gəlirli sahə var.

Böyük sərmayə olmadan da uğurlu biznes qurmaq mümkündür. Əsas məsələ biliyinizi, bacarığınızı və bazarın tələbatını düzgün birləşdirməkdir. Budur bir neçə nümunə:

• Xidmət sahəsi: Rəqəmsal marketinq, SMM, veb-dizayn, mətn yazarlığı (kopiraytinq), tərcümə xidmətləri.
• Elektron ticarət (E-commerce): İnstagram və ya kiçik veb-sayt vasitəsilə əl işləri, xüsusi məhsullar satmaq və ya dropshipping modeli ilə işləmək.
• Konsaltinq: Mühasibatlıq, hüquq, HR və ya biznesin idarə edilməsi sahəsindəki təcrübənizi məsləhət xidməti kimi təqdim etmək.
• Təhsil və Təlim: Onlayn kurslar, vebinarlar və ya fərdi repetitorluq xidmətləri.

Əfsanə #3: “Bütün sənədləri notariusa aparmaq və fiziki olaraq təqdim etmək məcburidir.”

Keçmişdəki bürokratik proseslər bir çox insanın yaddaşında dərin iz buraxıb. Sənədlərin notarial qaydada təsdiqi və fiziki olaraq qurumlara təqdim edilməsi ilə bağlı təsəvvürlər hələ də mövcuddur.

Fakt: “Asan İmza” və ya “Elektron İmza” sənədləri notarius olmadan təsdiqləyir.

"Asan İmza" sadəcə dövlət portallarına giriş vasitəsi deyil, həm də hüquqi qüvvəyə malik rəqəmsal imzadır. Elektron qeydiyyat zamanı siz bütün təsis sənədlərini (ərizə, təsisçi qərarı, nizamnamə) məhz "Asan İmza" ilə onlayn şəkildə imzalayırsınız. Bu imza sizin əl imzanızı və notarial təsdiqi tamamilə əvəz edir. Bu, prosesi nəinki sürətləndirir, həm də sizi notarius xərclərindən azad edir.

Əfsanə #4: “Bütün bizneslər eyni qaydada və yüksək dərəcə ilə vergi ödəyir.”

Vergi məsələsi hər bir yeni sahibkarı ən çox narahat edən mövzulardandır. "Qazancımın böyük hissəsi vergilərə gedəcək" düşüncəsi bir çoxlarını biznes qurmaq fikrindən daşındırır. Lakin dövlətin kiçik biznesi dəstəkləmək üçün tətbiq etdiyi xüsusi vergi rejimləri mövcuddur.

Fakt: Bizneslər dövriyyəsinə görə təsnif edilir və fərqli vergi rejimlərindən yararlanır.

Azərbaycanda sahibkarlıq subyektləri ölçülərinə (illik gəlir və işçi sayı) görə təsnif edilir. Bu təsnifat onlara müxtəlif vergi güzəştlərindən istifadə etmək imkanı verir.

Sahibkarlıq subyektlərinin təsnifatı

Gördüyünüz kimi, illik dövriyyəsi 200.000 AZN-ə qədər olan mikro sahibkarlar sadələşdirilmiş vergi rejimini seçə bilərlər. Bu rejimdə onlar mənfəət vergisi deyil, birbaşa dövriyyədən Bakı şəhərində 2%, regionlarda isə 1% vergi ödəyirlər. Bu, xüsusilə yeni başlayan bizneslər üçün olduqca əlverişli bir sistemdir.

Bonus: Biznes qeydiyyatı zamanı ən çox buraxılan 3 səhv

Nəzəriyyəni bilmək vacibdir, lakin praktiki səhvlərdən qaçmaq daha önəmlidir. Budur yeni sahibkarların tez-tez buraxdığı 3 səhv:

1. Hüquqi ünvanın düzgün seçilməməsi: Bir çoxları hüquqi ünvan kimi faktiki fəaliyyət göstərmədikləri ünvanları göstərir. Bu, gələcəkdə vergi orqanları ilə problemlərə, məktubların ünvana çatmamasına və cərimələrə səbəb ola bilər. Əgər ofisiniz yoxdursa, yaşadığınız mənzili mülkiyyətçinin notarial razılığı ilə hüquqi ünvan kimi göstərə bilərsiniz.
2. Fəaliyyət kodlarının (İqtisadi Fəaliyyət Növünün Təsnifatı) səhv göstərilməsi: Qeydiyyat zamanı gələcəkdə məşğul olacağınız bütün potensial fəaliyyət sahələrini dəqiq seçmək vacibdir. Yanlış və ya əskik kodlar lisenziya tələb olunan fəaliyyətlərdə və ya ƏDV qeydiyyatı zamanı çətinliklər yarada bilər.
3. Qeydiyyatdan sonrakı addımları unutmaları: Şirkəti qeydiyyatdan keçirmək işin yalnız başlanğıcıdır. Bundan dərhal sonra bank hesabı açmaq, möhür hazırlatmaq və fəaliyyət növündən asılı olaraq kassa aparatı (yeni nəsil nəzarət-kassa aparatı) əldə etmək kimi vacib addımları atmaq lazımdır.

Azərbaycanda biznes qurmaqla bağlı tez-tez verilən suallar (FAQ)